De Belgische btw heeft een bovengemiddeld standaardtarief en telt bovengemiddeld veel vrijstellingen. De vrijstellingen en verminderingen zijn qua omvang zelfs groter dan de geïnde belastingen.
Wat is het gewicht van de Belgische consumptiebelasting? En hoe verhoudt die zich tot de andere Europese en OESO-landen? Met andere woorden, hoe ‘consumentvriendelijk’ is de Belgische fiscaliteit?
Minder inkomsten uit consumptiebelastingen
In het budgettaire luik van deze barometer stelden we vast dat de Belgische staat relatief minder inkomsten uit consumptiebelastingen haalt dan het gemiddelde OESO-land: 24,6% tegenover 31,1% op OESO-niveau. Dat is dus bijna een derde meer dan België. (zie ‘Fig.1’)
Echter, als percentage van het bbp, zien we dat België niet noemenswaardig minder inkomsten uit consumptie haalt. (zie ‘Fig.2’)
Twee bepalende factoren
Net zoals bij de inkomstenbelasting, wordt het ‘gewicht’ van een consumptiebelasting vereenvoudigd gemeten aan de hand van twee factoren:
- Het standaardtarief van de btw;
- De belastingbasis, ofwel de grootte van de groep goederen en diensten die aan de btw is onderworpen.
Hoog tarief, smalle basis
Wat het standaardtarief betreft, bevindt ons land zich met 21% hoger dan het OESO-gemiddelde van 19,4%.
Het Belgische btw-stelsel staat op plaats 27 van de 38 OESO-landen volgens de Tax Foundation.
De groep producten en diensten dat is onderworpen aan het tarief (de belastingbasis), is in internationale termen relatief beperkt. Dat komt omdat we vrij veel goederen en diensten hebben die zijn onderworpen aan het verlaagde tarief van 6% of 12%; of zelfs helemaal zijn vrijgesteld. Mochten alle goederen en diensten onderworpen zijn aan het standaardtarief van 21%, dan zou de btw meer dan twee keer zoveel opleveren als vandaag. Economen zeggen wel eens dat het beste btw-stelsel een is met een laag tarief dat van toepassing is op veel goederen en diensten. In België kennen we veeleer het omgekeerde: met een veeleer hoog standaardtarief en vrij veel uitzonderingen. Hierdoor wordt ons stelsel doorgaans als niet bijzonder competitief bestempeld. (zie ‘Fig.3’)
Vanuit beleidsmatig oogpunt, is het gebruik van verlaagde tarieven en vrijstellingen vaak volledig te verantwoorden, bijvoorbeeld om basisvoorzieningen (voeding, woning, energie …) goedkoper te maken.
Dat alles maakt dat de Tax Foundation ons btw-stelsel op plaats 27 van de 38 OESO-landen rangschikt. (zie ‘Fig.4’)
