Budgettaire Context

Fiscaliteit in tijden van budgettaire tekorten
De fiscaliteit is – samen met de sociale bijdragen – de manier om de werkzaamheden van de overheid en de sociale zekerheid te financieren. In tijden waarin de uitgaven van de overheid veel groter zijn dan de inkomsten, staat de fiscaliteit bijgevolg permanent onder druk. 

Op het federale beleidsniveau (inclusief de sociale zekerheid) overstegen de uitgaven in 2025 de inkomsten met een goede 25 miljard euro. Ter referentie: dat is ongeveer evenveel als de jaarlijkse opbrengst van de vennootschapsbelasting.
Die vaststelling is niet onbelangrijk voor de context waarin we deze volledige Barometer moeten zien. Een overheid die permanent onder druk staat om meer inkomsten te vinden, moet ook voortdurend aan die druk kunnen weerstaan om dat gat te dichten via besparingen of allerlei nieuwe of verhoogde belastingen. Dat ook de economische groei kan helpen om de budgettaire situatie te verbeteren, wordt daarbij vaak over het hoofd gezien (zie ‘Fig.1’).

Wat de uitgaven betreft is de sociale zekerheid duidelijk de grootste kost (meer dan 145 miljard per jaar). In theorie wordt die gefinancierd via de sociale bijdragen die werkgevers en werknemers betalen. De 90 miljard ontvangen sociale bijdragen volstaan echter al lang niet meer om de kosten te dekken. De ontbrekende 55 miljard moeten dus komen uit ‘alternatieve financiering’, die wordt opgehaald via … de fiscaliteit. Op die manier stappen we dus steeds verder af van het verzekeringsprincipe dat onze sociale zekerheid kenmerkt, en richting een verdere vervaging tussen de fiscaliteit en de sociale zekerheid (zie ‘Fig.2’).

^{_{(1)  https://bosa.belgium.be/nl/themas/begroting-en-boek-houding/begrijpbare-begroting/initiaal-begroting
(2) https://bosa.belgium.be/nl/themas/begroting-en-boek-houding/begrijpbare-begroting/initiaal-begroting}}